Qadamdyq mysal: sektorğa bäs tıgu
«On jetı jäne körşılerı», bır joly bes fişkadan, bır sağatqa. Döñgelek sektory sessiasynyñ qalai sezılıp, qanşa tūratyny.
17 ainalasyndağy bes ūiaşyqty doğa 2-25-17-34-6-ğa bes $2 fişkadan tıgılgen 50 ainalymdyq sessianyñ ülgısı. 50 ainalymda jetı tiu, $120 şyğynnan keiın taza +$4. Tarihy bar bes bır nömırge bäs, al tarih eşteñenı özgertpeidı.
Jospar
«On jetı jäne körşılerıbäsKörşılerNömır jäne döñgelektegı onyñ ekı jağyndağy ūiaşyqtar; bes bır nömırlık fişka.Tolyğyn oqu →» dep aityñyz ne jolaqtaüstelJarys jolyTıkelei jäne elektrondyq üstelderdegı nömırlerdı döñgelek retımen körsetetın sopaq jolaq; körşıler men sektor bästerın bır türtumen qoiuğa arnalğan.Tolyğyn oqu → 17-nı basyñyz: döñgelektegı 17 mañyndağy qatar tūrğan bes ūiaşyqjabdyqŪiaşyqRotordağy 37 nömırlengen bölımnıñ bırı. Basqaşa: oiyq, şynyaiaqşa.Tolyğyn oqu → — 2, 25, 17, 34 jäne 6-ğa ärqaisysy $2. Bır ainalymğa $10. Tiu bır fişkadanaqşaFişkaBäs jasau üşın üstelge qoiylatyn, bekıtılgen somany bıldıretın jeton. Basqaşa atauy: şek.Tolyğyn oqu → 35 × $2 = $70 tölep, qalğan törteuın ūtylady: +$62. Timeu $10 joğaltady. Tiu yqtimaldyğymatematikaYqtimaldyqNätijenıñ mümkındıgı; 0-den 1-ge deiın ne 0%-dan 100%-ğa deiın. Bır nömır: 1/37 = 2,70%.Tolyğyn oqu → 5/37 = 13,51%: şamamen 7,4 ainalymnyñ bıreuı. 50 ainalymdağy kütıletın nätije: −$13,51.
1–15 ainalymdar
Timedı, timedı, timedı, timedı, timedı, timedı, timedı, timedı, timedı, timedı, timedı, timedı, tidı (34), timedı, timedı. On beste bır tiu; 12-ainalymda $120 şyğyn, 13-ainalymda +$62, on besten keiın $78 şyğyn. Basynda qatarynan on ekı ret timeu yqtimaldyğy (32/37)¹² ≈ 17%. Būl sektordöñgelekSektorDöñgelektegı qatar ornalasqan ūiaşyqtar doğasy; üsteldegı toptan özgeşe.Tolyğyn oqu → oiynşysynyñ qalypty aua raiy.
16–50 ainalymdar
Ekınşı blokta üş, üşınşıde ekı, soñğy beste bır tiu. Elu ainalymda jetı tiu, kütılgen 6,76-ğa qarsy: mülde ortaşa tiu jiılıgı jäne tek tiuler qolaily tärtıppen kelgendıkten +$4 nätije. Soñğy tiu bır ainalym keşırek kelse, −$68-men keter edık. 17 tağy bır ret tise, +$76. 50 ainalymda 13,5% bäsınıñ dispersiasymatematikaDispersiaNätijelerdıñ kütıletın männen qanşalyqty keñ taralatynyn ölşeu. Bır nömırlık bäste joğary, teñ tölemdı bästerde tömen.Tolyğyn oqu → $13,51 kütıletın şyğynğamatematikaKütıletın şyğynKütıletın männıñ tıgılgen jalpy somağa köbeitındısı; sessia ne kezeñ ışınde ortaşa joğaltylatyn soma.Tolyğyn oqu → qarağanda ülken: nätijenıñ standartty auytquymatematikaStandartty auytquDispersianyñ kvadrat tübırı; nätijenıñ kütıletın männen ädettegı qaşyqtyğy.Tolyğyn oqu → şamamen $175.
- p10 −$300
- p25 −$300
- mediana −$300
- p75 −$300
- p90 +$760
Nege sektor
Öitkenı ol döñgelektıñ naqty doğasy; būl döñgelek sol doğağa yğyssa ğana mañyzdy, al bızde mūndai dälel joq. Yğysu bolmasa, sektorlyq bäs — bes bailanyssyz bır nömırge bäsbäsBır nömırge bäsBır nömırge bäs, 35:1 töleidı.Tolyğyn oqu →: 2, 25, 17, 34, 6 bıreudıñ tuğan künı bolğany üşın tañdalğandağydai artyqşylyq, tölemaqşaTölemŪtqan bästıñ qaitarymy; qaitarylatyn bäs somasynyñ üstınen «X-ke 1» türınde aitylady.Tolyğyn oqu → jäne yqtimaldyq bırdei. Jolaq ony tez tıguge mümkındık berıp, keşke äñgıme beredı. Arifmetika äñgıme oqymaidy.
Yğysu ızdeitın oiynşy ne ıster edı
Aldymen osy naqty döñgelekten myñdağan ainalymdy jazyp, ekı täuelsız ülgıde 5/37-den joğary tietın sektor tabar edı de, oğan ölşengen artyqşylyqqa sai bäs tıgetın edı. Bızdıñ eludegı jetı tiuımız eşteñenıñ dälelı emes; Labtyñ ülgı kölemı betı osy doğanyñ ystyq ekenın aitu üşın jüz ese köp ainalym qajet ekenın aitady. Bız ony 17 ädemı san bolğandyqtan tıgemız, bärı de sol sebeppen tıgedı.
Sūraqtar
Döñgelek osy doğağa yğysqan bolmasa, bırdei; ony bılu üşın myñdağan ainalym qajet.
Bes fişkalyq şaqyrylğan bäsıüstelŞaqyru bäsıQolmen qoiylmai, krupiege aitylatyn bäs; ädette voisins ne tiers siaqty döñgelek-sektor bäsı. «Jarialanğan bäs» dep te atalady.Tolyğyn oqu → bar $10 üstel. Işkı eñ tömengı şek jiyntyqqa qoldanylady.
«By 3» jetı ūiaşyqty 18,9%-ben jabatyn jetı fişka qoiady. Artyqşylyq sol, jürısı bırqalyptyraq.
Külkılı üzılıs
Äñgımesı bar bes bır nömırge bäs. Döñgelek ony oqymaidy.
Derekközder
- Barnhart, R. T. Beating the Wheel.
- Ethier, S. N. The Doctrine of Chances: Probabilistic Aspects of Gambling.