Baiaulau
Ainalymnyñ şyn mänınde boljanatyn jalğyz bölıgı.
Joldağy şardyñ baiaulauy üikelıs pen kedergıge täueldı bırqalypty qisyqpen jüredı. Bırneşe ainalym uaqyty arqyly tüsu uaqytyn sekundtyñ bır bölıgıne deiın bağalauğa bolady. Keiıngı şaşyrau būl däldıktıñ köbın joiady.
Model
ŞardyjabdyqŞarRotorğa qarsy şar jolymen jıberıletın kışkentai şar. Zamanaui şarlar ivorinnen ne teflonnan jasalady, 18–21 mm.Tolyğyn oqu → tūraqty a müşesınıñ (domalau üikelısı) jäne jyldamdyqqa proportsional b·v müşesınıñ (aua kedergısı jäne jyldamdyqqa täueldı şyğyndar) äserınen baiaulaidy dep alyñyz: dv/dt = −(a + bv). Şeşımı syni tüsu jyldamdyğyna eksponentsialdy jaqyndau bolady. Demek ainalym uaqyty T = 2πr/v är ainalym saiyn barğan saiyn arta tüsedı. Alğaşqy bırneşe ainalymnan a men b-nı üilestırseñız, qalğan ainalymdar da, tüsu uaqyty da şyğady. Mūnda tosyn eşteñe joq; būl joldağy şarğa qoldanylğan bırınşı kurs mehanikasy.
Bağalau ne beredı
0,2 sekund şegındegı tüsu uaqyty sekundyna 15 ūiaşyqjabdyqŪiaşyqRotordağy 37 nömırlengen bölımnıñ bırı. Basqaşa: oiyq, şynyaiaqşa.Tolyğyn oqu → rotorjabdyqRotorŪiaşyqtardy alyp jüretın döñgelektıñ ainalmaly bölıgı.Tolyğyn oqu → jyldamdyğymen üilesse, tüsu nüktesınıñ astyndağy ūiaşyqty şamamen üş ūiaşyq şegınde anyqtaidy. Būl boljauşy üşın jaqsy jañalyq. Jaman jañalyq: odan keiın şar alañşadanjabdyqEñıs jiekŞar joly men ūiaşyqtar arasyndağy eñıs aimaq; onda deflektorlar ornalasady.Tolyğyn oqu → ötıp, deflektorğajabdyqDeflektorTüsıp kele jatqan şardy şaşyratatyn eñıs jiektegı metall kedergılerdıñ bırı. Basqaşa: qaiyqşa, gauhar, qada.Tolyğyn oqu → soğylyp, tısterjabdyqQalqanşaDöñgelektegı ekı ūiaşyq arasyndağy metall bölgış.Tolyğyn oqu → arqyly sekıredı de, soñğy tüsu 20–30 ūiaşyqqa sozylatyn ülestırımmen şaşyraidy. Jol kezeñınıñ däldıgın tüsu kezeñınıñ şaşyrauy negızınen jūtyp qoiady.
Ne qalady
Eger şaşyrau ülestırımınıñ modasy bolsa, iağni şar tüsu ūiaşyğynyñ mañyna kezdeisoqtan jiırek tüsse, boljanğan ūiaşyq mañyndağy sektorğadöñgelekSektorDöñgelektegı qatar ornalasqan ūiaşyqtar doğasy; üsteldegı toptan özgeşe.Tolyğyn oqu → bäs tıgu şağyn artyqşylyq beredı. Small men Tse (2012) mūny zerthanada kameramen ölşep, boljanğan sektordyñ tiu jiılıgı kazino artyqşylyğynmatematikaKazino artyqşylyğyKazino orta eseppen är bästen saqtap qalatyn üles: europalyq ruletkada 2,70%.Tolyğyn oqu → bırneşe paiyzdyq oiynşy artyqşylyğyna ainaldyruğa jetkılıktı ekenın anyqtady. Olardyñ jağdailary — üstınen tolyq körınıs, belgılı döñgelek jäne şar ūşyrylğannan keiın qoiylğan bäs — tırı üstelde bolmaidy.
Sağat saiyn ne özgeredı
1970-jyldary kazino döñgelegın jyldar boiy uaqytpen ölşegen Eudaemons toby auanyñ joldan da köbırek baiaulatatynyn jäne şar materialynyñ mañyzdy ekenın anyqtady: teflon şar biliard şarynyñ kompozitınen jasalğan şardan ekı ese jyldam jyldamdyq joğaltty. Olar esık aşylğanda ne aua raiy özgergende ylğaldy ne auyr aua şardy erterek baiaulatatyndyqtan, boljamdary bır sağatta 5–10%-ğa yğysatynyn da baiqady. Sondyqtan bağdarlamalary şardyñ baiaulau jyldamdyğyna jäne joldan şyğatyn jyldamdyqqa jeke baptaular saqtady; oiynşy olardy är üstelde jäne boljamdar yğysa bastağan saiyn qaita ornatatyn.
Nelıkten Zerthana mūny tüsındıredı
Mūny bıreu ıstei alsyn dep emes. Oiyn kezdeisoqtyğynyñ neden tūratynyn körsetu üşın: kazino erte bäs jabu jäne eñ az ainalym sanymen qorğaityn determindık kezeñnen jäne deflektorlar men alasa tıster arqyly qorğaityn haostyq kezeñnen. Mūny tüsıngen oiynşy 2,70%-dyñ nelıkten qauıpsız ekenın tüsınedı.
Eseptı özıñız jasau
Kez kelgen transliatsiada şardyñ deflektordan ötuın üş ainalym boiy uaqytpen ölşep, ekstrapoliatsialañyz; köp jağdaida tüsuge bır ainalym şegınde kelesız — sipattalğan determindık kezeñ solai jūmys ısteidı. Sosyn şardyñ şyn mänınde tüsu nüktesınıñ astyndağy ūiaşyqqa qatysty qaida tüsetının körıp, elu ainalymğa sanaq jürgızıñız. Būl sanaq — şaşyrau ülestırımı, al onyñ enı «nege mūny jeñu mümkın emes?» degen sūraqtyñ jauaby.
Formula
Sūraqtar
Joq. Üikelıs şañğa, ylğalğa jäne tozuğa qarai özgeredı. Boljauşylar är ainalym saiyn qaita üilestıredı.
Üşeuı juyq bağalau, bes ne altauy jaqsy bağa beredı. Studialardyñ kemınde tört ainalym talaby bäs tıguge az uaqyt qaldyrady, al bäs bärıbır jabyq.
Bırneşe adam, qysqa uaqytqa, qūrylğylarmen; keiın kazinolar beiımdelıp, zañdar qabyldandy. Artyqşylyqty oiyn bölımın qarañyz.
Matematikamen oiyn
Äuelı būlardy özıñız şeşıp körıñız. Är şeşım jasyrylğan; daiyn bolğanda aşyñyz.
Thorptyñ baiaulaityn şarğajabdyqŞarRotorğa qarsy şar jolymen jıberıletın kışkentai şar. Zamanaui şarlar ivorinnen ne teflonnan jasalady, 18–21 mm.Tolyğyn oqu → arnalğan körnekı ülgısınde joldağy bır ainalym T sekund alsa, şar joldan şyqqanşa 1/(e^(3T/20) − 1) − 10/3 ainalym qalady. Jarty sekundtyq bır ainalymnan keiın jäne tolyq bır sekundtan keiın qanşasy qalady? T = 0,8 bolğanda 0,012 sekundtyq uaqyt qatelıgı boljamdy qanşağa jyljytady?
Şeşımdı körsetu
Jauap Jarty sekundtyq ainalymnan keiın şamamen 9,5, al bır sekundtyq ainalymnan keiın 2,85 ainalym. Qatelık boljamdy şamamen 0,12 ainalymğa, iağni şamamen 4½ ūiaşyqqajabdyqŪiaşyqRotordağy 37 nömırlengen bölımnıñ bırı. Basqaşa: oiyq, şynyaiaqşa.Tolyğyn oqu → jyljytady.
T = 0,5: 3T/20 = 0,075 jäne e^0,075 ≈ 1,0779, sondyqtan 1/0,0779 ≈ 12,84, al 12,84 − 3,33 ≈ 9,51 ainalym. T = 1: e^0,15 ≈ 1,1618, 1/0,1618 ≈ 6,18, al 6,18 − 3,33 ≈ 2,85. Jyldam ainalym köptegen ainalym qalğanyn bıldıredı, al ekı ese baiau ainalym üşten bırınen de azyn qaldyrady.
T = 0,8-de formula 4,51 ainalym beredı; T = 0,812-de 4,39. Sekundtyñ 12 myñnan bır bölıgı, şamamen şar öz enın domalatatyn uaqyt, boljamdy 0,12 ainalymğa jyljytady: 37 ūiaşyqty döñgelekte şamamen 4½ ūiaşyq. Sol bır qatelık Thorptyñ şar uaqytyn ölşeuge rūqsat etken 5,5 ūiaşyqtyq qate biujetınıñ basym bölıgın qūraidy (qarañyz: Advantage Play), sondyqtan boljamdy arifmetika emes, sağat şekteidı.
Külkılı üzılıs
Tüsuge deiın boljamdy. Odan keiın — deflektorlar.
Derekközder
- Small, M. & Tse, C. K. «Ruletka nätijesın boljau».
- Bass, T. A. The Eudaemonic Pie.
- Thorp, E. O. «Qolaily oiyndarğa arnalğan oñtaily qūmar jüieler».